بیمار محترم، توجه فرمایید که جهت دریافت جواب آزمایش خود به صورت آنلاین به نام کاربری و پسورد نیاز دارید. نام کاربری شما شماره درج شده در انتها برگه پذیرش و پسورد شما شماره موبایلتان میباشد.
عفونت با تریکوموناس واژینالیس و تشخیص آن
مقدمه و اهمیت بالینی
تریکوموناس واژینالیس یک پروتوزوآی تکیاختهای، تاژکدار و بیهوازی نسبی است که بهعنوان عامل بیماری تریکومونیازیس شناخته میشود و یکی از شایعترین عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی در سراسر جهان بهشمار میرود. این انگل عمدتاً دستگاه ادراری–تناسلی را درگیر میکند و در زنان، واژن و مجرای ادراری و در مردان، مجرای ادراری و گاهی پروستات را تحت تأثیر قرار میدهد. اهمیت این عفونت نهتنها بهدلیل شیوع بالا، بلکه بهواسطه ارتباط آن با افزایش خطر انتقال سایر عفونتهای منتقله از راه جنسی، بهویژه HIV، و همچنین پیامدهایی مانند زایمان زودرس و وزن کم نوزاد هنگام تولد است. از سوی دیگر، درصد قابلتوجهی از مبتلایان، بهویژه مردان، بدون علامت هستند که این موضوع تشخیص و کنترل بیماری را با چالش مواجه میکند.
پاتوژنز و تظاهرات بالینی
پاتوژنز تریکوموناس واژینالیس مبتنی بر چسبندگی انگل به سلولهای اپیتلیال دستگاه تناسلی و ترشح آنزیمها و فاکتورهای ویرولانس است که منجر به تخریب سلولی، التهاب و پاسخ ایمنی موضعی میشود. این انگل با استفاده از ساختارهایی مانند آدهزینها و پروتئازها، به مخاط واژن متصل شده و موجب تخریب سلولهای اپیتلیال میگردد. در زنان، علائم بالینی معمولاً شامل ترشحات واژینال کفآلود، زرد-سبز و بدبو، خارش، سوزش و دیسپارونیا است و در معاینه ممکن است نمای «cervix strawberry» مشاهده شود که ناشی از خونریزیهای نقطهای در سرویکس است. در مردان، عفونت اغلب بدون علامت است، اما در برخی موارد میتواند بهصورت اورتریت خفیف، سوزش ادرار یا ترشح مختصر ظاهر شود. پاسخ ایمنی میزبان، بهویژه از طریق فعالسازی نوتروفیلها و تولید سایتوکاینها، نقش مهمی در بروز علائم دارد، هرچند این پاسخ به حذف کامل انگل منجر نمیشود.
کلیات
تشخیص آزمایشگاهی تریکومونیازیس بهدلیل شباهت علائم آن با سایر عفونتهای واژینال از اهمیت ویژهای برخوردار است. روشهای مختلفی برای شناسایی این انگل وجود دارد که از نظر حساسیت، اختصاصیت، زمان پاسخدهی و هزینه با یکدیگر تفاوت دارند. نمونههای مورد استفاده معمولاً شامل ترشحات واژینال در زنان و ترشحات مجرای ادراری یا ادرار در مردان هستند. انتخاب روش تشخیصی مناسب به شرایط بالینی، امکانات آزمایشگاهی و هدف غربالگری یا تشخیص قطعی بستگی دارد.
بررسی مستقیم میکروسکوپی (Wet Mount)
یکی از سادهترین و در دسترسترین روشهای تشخیص، بررسی مستقیم نمونه تازه بهصورت لام مرطوب است. در این روش، نمونه ترشحات واژینال بلافاصله پس از تهیه، زیر میکروسکوپ نوری بررسی میشود و حضور انگل متحرک با حرکتهای مشخص تاژکی و لرزشی مورد ارزیابی قرار میگیرد. این روش بهدلیل سرعت بالا و هزینه کم، بهطور گسترده در مراکز درمانی استفاده میشود، اما حساسیت آن نسبتاً پایین است و در حدود 50 تا 70 درصد گزارش شده است، بهویژه اگر فاصله زمانی بین نمونهگیری و بررسی افزایش یابد، تحرک انگل کاهش یافته و احتمال تشخیص آن کمتر میشود. بنابراین، نتیجه منفی در این روش، لزوماً عفونت را رد نمیکند.
کشت (Culture)
کشت تریکوموناس واژینالیس برای سالها بهعنوان استاندارد طلایی تشخیص در نظر گرفته میشد. در این روش، نمونه در محیطهای اختصاصی مانند Diamond’s medium کشت داده میشود و پس از چند روز، رشد انگل بررسی میگردد. این روش دارای حساسیت بالاتری نسبت به لام مرطوب است و میتواند مواردی را که در بررسی مستقیم قابل مشاهده نیستند، شناسایی کند. با این حال، زمانبر بودن و نیاز به شرایط خاص آزمایشگاهی از محدودیتهای آن محسوب میشود. امروزه، با ظهور روشهای مولکولی، استفاده از کشت تا حدی کاهش یافته است، اما همچنان در برخی مراکز و برای مطالعات تحقیقاتی کاربرد دارد.
روشهای مولکولی (NAATs)
روشهای تقویت اسید نوکلئیک، بهویژه PCR، بهعنوان حساسترین و اختصاصیترین روشهای تشخیص تریکومونیازیس شناخته میشوند. این تکنیکها با شناسایی DNA یا RNA انگل، حتی در مقادیر بسیار کم، امکان تشخیص دقیق را فراهم میکنند و حساسیتی بالاتر از 90 تا 95 درصد دارند. یکی از مزایای مهم این روشها، قابلیت استفاده از نمونههای مختلف از جمله ادرار است که بهویژه در مردان اهمیت دارد. علاوه بر این، NAATs امکان انجام تستهای همزمان برای چندین پاتوژن را فراهم میکنند. با وجود این مزایا، هزینه بالاتر و نیاز به تجهیزات پیشرفته، استفاده گسترده از این روشها را در برخی مناطق محدود کرده است.
تستهای آنتیژنی و ایمونولوژیک
تستهای سریع آنتیژنی نیز برای تشخیص تریکوموناس واژینالیس توسعه یافتهاند که بر اساس شناسایی آنتیژنهای اختصاصی انگل عمل میکنند. این تستها معمولاً بهصورت کیتهای سریع طراحی شدهاند و نتایج آنها در مدت زمان کوتاهی قابلدستیابی است. حساسیت این روشها نسبت به لام مرطوب بیشتر، اما نسبت به روشهای مولکولی کمتر است. با این حال، بهدلیل سرعت، سادگی و عدم نیاز به تجهیزات پیچیده، میتوانند در محیطهای بالینی با امکانات محدود گزینه مناسبی باشند.
چالشها و ملاحظات در تشخیص
تشخیص تریکومونیازیس با چالشهایی همراه است که از جمله آنها میتوان به وجود موارد بدون علامت، شباهت علائم با سایر عفونتهای واژینال مانند کاندیدیازیس و واژینوز باکتریال، و محدودیتهای برخی روشهای تشخیصی اشاره کرد. علاوه بر این، عوامل پیشتحلیلی مانند نحوه نمونهگیری، زمان انتقال نمونه به آزمایشگاه و شرایط نگهداری میتوانند بر دقت نتایج تأثیر بگذارند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد توصیه میشود از روشهای با حساسیت بالاتر مانند NAATs استفاده شود، بهویژه در جمعیتهای پرخطر یا در مواردی که نتایج روشهای اولیه منفی اما شک بالینی بالا است.
جمعبندی
در مجموع، تریکوموناس واژینالیس یکی از عوامل مهم عفونتهای منتقله از راه جنسی است که بهدلیل شیوع بالا و پیامدهای بالینی قابلتوجه، نیازمند تشخیص دقیق و بهموقع میباشد. روشهای مختلف آزمایشگاهی برای شناسایی این انگل وجود دارند که هر یک دارای مزایا و محدودیتهای خاص خود هستند، اما روشهای مولکولی بهعنوان دقیقترین ابزارهای تشخیصی در حال حاضر شناخته میشوند. انتخاب روش مناسب باید بر اساس شرایط بیمار، امکانات آزمایشگاهی و اهداف تشخیصی انجام گیرد تا از بروز خطاهای تشخیصی جلوگیری شده و مدیریت بالینی بهصورت مؤثر صورت پذیرد.
ساعت کاری آزمایشگاه:
شنبه تا چهارشنبه 7:30 صبح تا 22
پنجشنبه 7:30 صبح تا 20
شماره تماس پذیرش: 05138401242 – 05138462978
لینک های مرتبط:
همکاری با ما
تماس با ما
درباره ما
آدرس آزمایشگاه:
مشهد، خیابان احمدآباد، خیابان محتشمی 1، ساختمان شفا
حقوق مالکیت معنوی این وب سایت برای آزمایشگاه سمش محفوظ است./ طراح نجمه زارعی مقدم