بیمار محترم، توجه فرمایید که جهت دریافت جواب آزمایش خود به صورت آنلاین به نام کاربری و پسورد نیاز دارید. نام کاربری شما شماره درج شده در انتها برگه پذیرش و پسورد شما شماره موبایلتان میباشد.
چربی خون و اختلالات مربوط به آن
چرا اختلالات چربی خون اهمیت دارند؟
اختلالات چربی خون یا «دیسلیپیدمی» از مهمترین عوامل شکلگیری بیماریهای قلبی–عروقی هستند؛ بیماریهایی که همچنان علت شمارهٔ یک مرگومیر در بسیاری از کشورها محسوب میشوند. افزایش LDL، بالا رفتن تریگلیسرید یا کاهش HDL میتواند روند تشکیل پلاکهای چربی در دیوارهٔ رگها را تسریع کند و به بروز سکتهٔ قلبی یا مغزی منجر شود. آنچه اهمیت موضوع را بیشتر میکند، این است که دیسلیپیدمی معمولاً بدون علامت است و فقط با آزمایش خون قابل تشخیص است. همین ویژگی، نقش آزمایشگاه را در تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی میکند.
چربی خون چیست و اختلالات آن چگونه ایجاد میشود؟
چربیهای اصلی خون شامل کلسترول، LDL، HDL و تریگلیسرید هستند که هر کدام وظایف خاصی در بدن دارند. برای مثال، LDL نقش انتقال کلسترول به سلولها را بر عهده دارد؛ اما زمانی که مقدار آن بیش از حد بالا باشد، به دیوارهٔ رگها میچسبد و باعث التهاب و رسوب چربی میشود. در مقابل، HDL بهعنوان کلسترول «خوب» شناخته میشود و به پاکسازی LDL از خون کمک میکند.
اختلالات چربی خون هنگامی رخ میدهند که تعادل این اجزا بر هم بخورد. دلایل این عدم تعادل میتواند ژنتیکی، متابولیک یا ناشی از سبک زندگی باشد. در برخی بیماران، افزایش LDL از کودکی آغاز میشود؛ در برخی دیگر، مشکلاتی مانند چاقی، دیابت یا کمتحرکی عامل اصلی هستند.
هیپرکلسترولمی خانوادگی (FH)
یکی از مهمترین اختلالات ژنتیکی چربی خون، «هیپرکلسترولمی خانوادگی» (FH) است. در این بیماری، به دلیل نقص در گیرندههای LDL، میزان LDL در خون از سنین پایین بسیار بالا میرود. این اختلال معمولاً با سابقهٔ خانوادگی قوی بیماری قلبی در سنین جوانی همراه است و نشانههایی مانند زانتوما (تودههای چربی روی تاندونها) یا زانتلاسما ممکن است دیده شود. تشخیص زودهنگام FH اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان سریع میتواند خطر سکتهٔ قلبی را تا حد زیادی کاهش دهد
اختلالات ترکیبی چربی خون
در بسیاری از افراد، همزمان افزایش کلسترول و تریگلیسرید دیده میشود؛ حالتی که «هیپرلیپیدمی ترکیبی» نام دارد. این اختلال تنها محدود به LDL نیست و معمولاً شامل HDL پایین و وجود ذرات LDL کوچک و متراکم نیز میشود. این ترکیب، محیطی آترژنیکتر ایجاد میکند و خطر بیماریهای قلبی–عروقی را افزایش میدهد.هیپرلیپیدمی ترکیبی میتواند زمینهٔ ژنتیکی داشته باشد، اما در بسیاری از افراد با مشکلات متابولیک مانند مقاومت به انسولین، چاقی شکمی و بیماری کبد چرب همراه است.
هیپرتریگلیسریدمی: وقتی تریگلیسرید بیش از حد بالا میرود
تریگلیسرید بالا معمولاً با رژیم غذایی ناصحیح، مصرف الکل، دیابت کنترلنشده، اضافه وزن یا بیماریهای متابولیک مرتبط است. بالا بودن شدید تریگلیسرید (معمولاً بالاتر از ۵۰۰ mg/dL) علاوه بر افزایش خطر بیماری قلبی، میتواند زمینهساز پانکراتیت حاد شود که یک وضعیت خطرناک و دردناک است.
بیمارانی که تریگلیسرید بالا دارند معمولاً HDL پایینی نیز دارند، و همین باعث میشود خطر قلبی آنها بیشتر شود. شناسایی و کنترل تریگلیسرید بالا یک مرحلهٔ مهم در پیشگیری از عوارض متابولیک است.
پروفایل کامل چربی خون (Lipid Profile)
اولین و مهمترین آزمایشی که برای بررسی وضع چربی خون انجام میشود، پروفایل کامل لیپیدهاست که شامل موارد زیر است:
کلسترول تام، LDL-C ،HDL-C و تریگلیسرید
این آزمایش نمای اولیه و کلی از وضعیت متابولیسم چربیها ارائه میدهد و پایهٔ تصمیمگیریهای پزشکی است.
آزمایشهای پیشرفتهتر
در سالهای اخیر، بررسی نشانگرهای تخصصیتر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا تنها تکیه بر مقدار LDL کافی نیست. برخی از این شاخصها عبارتاند از:
ApoB:
شاخص تعداد ذرات آترژنیک (LDL و VLDL). هر چقدر ApoB بالاتر باشد، احتمال تشکیل پلاک چربی بیشتر است، حتی اگر LDL نرمال به نظر برسد.
ApoA1:
پروتئین اصلی HDL که نقش محافظتی دارد.
نسبت ApoB/ApoA1:
یکی از قویترین شاخصهای پیشبینیکنندهٔ خطر سکته و حملهٔ قلبی.
Lp(a):
یک عامل ژنتیکی مهم که خطر بیماری قلبی را حتی در افراد با چربی خون طبیعی افزایش میدهد.
نقش آزمایشگاههای تشخیص طبی در مدیریت دیسلیپیدمی
آزمایشگاهها یکی از نخستین نقاط تماس بیماران با سیستم سلامت هستند. نقش آنها شامل موارد زیر است:
تشخیص زودهنگام اختلالات چربی
پایش منظم درمان دارویی (بهخصوص استاتینها)
ارائهٔ تستهای پیشرفته برای تعیین دقیق خطر
کمک به پیشگیری از بیماریهای قلبی با ارائهٔ خدمات غربالگری
آگاهی بیماران و پزشکان از اهمیت بررسی چربی خون، میتواند از بروز بسیاری از بیماریهای جدی قلبی جلوگیری کند. آزمایشگاه با دقت بالای خود، تصمیمگیری پزشکان را دقیقتر و روند مراقبت از بیمار را مؤثرتر میکند.
جمعبندی
اختلالات چربی خون یک مشکل شایع اما قابلکنترل هستند. تشخیص دقیق و بهموقع، بهخصوص با استفاده از آزمایشهای تخصصی، میتواند از بروز سکته قلبی و عوارض جدی جلوگیری کند. آزمایشگاههای تشخیص طبی با انجام تستهای پیشرفته و ارائهٔ دادههای دقیق، نقشی اساسی در مدیریت و پیشگیری این اختلالات بر عهده دارند.
ساعت کاری آزمایشگاه:
شنبه تا چهارشنبه 7:30 صبح تا 22
پنجشنبه 7:30 صبح تا 20
شماره تماس پذیرش: 05138401242 – 05138462978
لینک های مرتبط:
همکاری با ما
تماس با ما
درباره ما
آدرس آزمایشگاه:
مشهد، خیابان احمدآباد، خیابان محتشمی 1، ساختمان شفا
حقوق مالکیت معنوی این وب سایت برای آزمایشگاه سمش محفوظ است./ طراح نجمه زارعی مقدم